تحلیل دکتر باز فزونی از وضعیت سیاسی انقلاب

سند شماره (20)

از: وزارت امور خارجه - واشنگتن

تاریخ: 14 ژوئن 1979 - 24 خرداد 58

به: سفارت آمریکا در تهران

خیلی محرمانه

موضوع: مکالمه با دانشمند سیاسی ایران

1- (تمامی متن خیلی محرمانه است)

2- روز نهم ژوئن مأمور وزارت امور خارجه مکالمه طولانی با ،دکتر فزونی که در اصطلاح «باز» نام گذارده شده، انجام داد دکتر فزونی یک ایرانی با درجه دکترا در علوم سیاسی از آمریکا است که مدت دو

ص: 451

سال در وزارت بهداری و رفاه اجتماعی کار کرده است و ایران را یک ماه قبل ترک کرده است. قبل از اینکه دکتر فزونی ایران را ترک کند، از طرف یک کمیته بازداشت شد. این کمیته سوءظن داشت از اینکه دکتر فزونی به علت ارتباطش با آمریکایی ها در تعقیب پژوهش از سوی دولت ایران یک مأمور اطلاعاتی است.

نظریات فزونی درباره اوضاع در صحنه ایران با قسمت بزرگی از آنچه در گزارش های سفارت منعکس شده مطابقت دارد و در اینجا جزئیات نقل نخواهد شد.

3- به طور خلاصه او معتقد است که خمینی احساس می کند در موضع دفاعی قرار گرفته و این امر موضع آشتی ناپذیر او را در برابر دست چپی ها و لیبرال ها و بیگانگان توجیه می کند. فزونی کمتر چشم اندازی برای بهبود سریع شرایط ایالات متحده در ایران می بیند و معتقد است که فرصت های ایالات متحده برای پیشرفت تنها از طریق حضور بازرگانی ایالات متحده در ایران خواهد بود. فزونی گفت که پیش بینی نمی کند حکومت بازرگان تا چند ماه آینده از هم بپاشد. مگر اینکه حادثه غیر قابل پیش بینی از قبیل قتل و غیره روی دهد. او معتقد است که بیشتر گروه های دست چپی و دست راستی خود را برای یک رویاروی در یک آینده دورتر آماده می کنند.

4- فزونی گفت که دو ملا به ویژه بر خمینی نفوذ دارند که یکی از آنها داماد او اشراقی است، که اخیرا در نتیجه شکست اقدام او برای زیر چادر گذاشتن همه زنان بی اعتبار شد و دیگری فرزند کوچکتر خمینی، احمد، که مسئولیت ارتباط با طالقانی، شریعتمداری و سایر روحانیون را به عهده دارد و همچنین یک چهره کلیدی در دستگاه رهبری مجاهدین انقلاب اسلامی است.

5 - ضمن بحث در باره شق احتمالی دیگر در رهبری ایران، فزونی سنجابی را به عنوان پیرتر از حد لازم رد کرد و متین دفتری را نالایق توصیف کرد. او گفت نوید بخش ترین رهبر غیرمذهبی، علی اصغر حاج سید جوادی است که خویشاوند وزیر کشور حاج سیدجوادی است و حدود چهل و پنج سال دارد و بسیار با استعداد است و در انتقاد علنی از نهضت های سخت گیر اسلامی بسیار صریح بوده است. فزونی گفت به زودی از سوی بازرگان برای به عهده گرفتن یک سمت نیرومندتری در آینده احتمالی طرف توجه قرار می گیرد. سرانجام فزونی گفت بازرگان نزد قشر پایین تر طبقه متوسط و کسبه بازار محبوبیت دارد و کناره گیری بازرگان از دولت به منزله دستوری برای هرج و مرج در داخل کشور خواهد بود. زیرا هیچ کس دیگری جاذبه بازرگان را ندارد .

نیوسام