ResearchSubject
9
بنیاد پهلوی که در ظاهر با هدف انجام فعالیتهای خیریه و حمایت از امور عامالمنفعه تشکیل شد، در واقع یکی از ارکان اصلی نظام اقتصادی وابسته به دربار به شمار میرفت و نقشی محوری در سازماندهی و پنهانسازی ثروتهای شخصی خاندان پهلوی ایفا میکرد. بررسی اسناد لانه جاسوسی آمریکا نشان میدهد که این بنیاد، بهجای ایفای کارکرد اجتماعی، به ابزاری برای پولشویی، فساد اقتصادی، و انتقال سرمایههای کلان به خارج از کشور تبدیل شده بود و در چارچوب روابط غیرشفاف میان حکومت پهلوی و شرکتهای آمریکایی عمل میکرد.
مطالعات پیشین همچون یادداشت «بنیاد پهلوی، خیریهای برای خاندان پهلوی!!» از مرکز بررسی اسناد تاریخی و «سوءاستفادههای دستگاه پهلوی از بنیادهای خیریه» از مرکز اسناد انقلاب اسلامی، گرچه به بخشی از واقعیت این پدیده پرداختهاند، اما فاقد تحلیل اسنادی جامع از منظر اقتصاد سیاسی و حقوقیاند. ازاینرو، ضرورت انجام پژوهشی علمی بر پایه تحلیل محتوایی و تطبیقی اسناد لانه جاسوسی احساس میشود تا ابعاد ساختاری فساد اقتصادی دربار، سازوکارهای مالی بنیاد پهلوی و ارتباط آن با منافع قدرتهای خارجی تبیین گردد. این مقاله میکوشد با رویکردی تحلیلی و اسنادی، نقش بنیاد پهلوی در نظام پولی و مالی رژیم پهلوی و کارکرد آن در پوشش فساد اقتصادی و سیاسی را آشکار سازد.