کتاب «ایران–کنترا: رسوایی ریگان و سوءاستفاده بی‌حدوحصر از قدرت ریاست‌جمهوری» نوشته مالکوم برن توسط انتشارات دانشگاه کانزاس در سال 2014 و در ۴۶۴ صفحه به چاپ رسیده است.

این کتاب روایتی مستند و جامع از رسوایی ایران–کنترا در دولت رونالد ریگان است؛ ماجرایی که در آن دولت آمریکا به‌طور مخفیانه به ایران سلاح می‌فروخت و بخشی از درآمد حاصل از این معاملات برای حمایت از شورشیان کنترا در نیکاراگوئه اختصاص می‌یافت؛ اقدامی که با محدودیت‌های کنگره در تضاد بود. برن با استفاده از اسناد ازطبقه‌بندی‌خارج‌شده، تحقیقات رسمی و مصاحبه‌ها، روند شکل‌گیری عملیات، نقش مقامات ارشد کاخ سفید و تلاش برای پنهان‌کاری و پیامدهای سیاسی و حقوقی آن را بررسی می‌کند.

دسته‌بندی کلی فهرست مطالب

زمینه و آغاز عملیات

حمایت از کنتراها

سیاست آمریکا در قبال ایران

گسترش عملیات مخفی

معاملات تسلیحاتی با ایران

انتقال موشک‌های TOW به تهران

معامله «اسلحه در برابر گروگان»

ماجرای موشک‌های HAWK

تأمین مالی کنتراها

تشدید حمایت از کنتراها

عملیات هوایی و انتقال مخفیانه تسلیحات

مسیر منتهی به تهران

افشای رسوایی و فروپاشی عملیات

افشای ماجرا

پیامدهای سیاسی و رسوایی عمومی

واکنش‌های داخلی و بین‌المللی

پنهان‌کاری و تحقیقات

تلاش‌های اولیه برای پوشاندن ماجرا

ورود کنگره

تحقیقات دادستان مستقل و پیگیری‌های قضایی

جمع‌بندی سیاسی

نقش ریگان و مقامات ارشد

حدود اختیارات ریاست‌جمهوری

ضعف سازوکارهای نظارت و کنترل قدرت اجرایی.

همه چیز در ۵ اکتبر ۱۹۸۶ شروع به آشکار شدن کرد، زمانی که یک سرباز نیکاراگوئه‌ای یک هواپیمای آمریکایی حامل سلاح برای چریک‌های «کنترا» را سرنگون کرد و یک برنامه مخفی ایالات متحده را که به شدت تحت کنترل بود، افشا کرد. یک ماه بعد، گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه واشنگتن مخفیانه به ایران (دشمن قسم خورده ما و حامی تروریسم دولتی) سلاح می‌فروخته است، در ازای کمک به آزادی گروگان‌ها در بیروت. معلوم شد که سود حاصل از این فروش، علیرغم ممنوعیت صریح کنگره، صرف حمایت از کنتراها می‌شد.

در طوفانی که به پا شد، جزئیات تکان‌دهنده‌ای آشکار شد که احتمال استیضاح را افزایش داد و مردم آمریکا با رسوایی‌ای به همان اندازه که گیج‌کننده بود، مواجه شدند. در مرکز آن، رئیس جمهور رونالد ریگان در میان انبوهی از سوالات در مورد جنگ‌های غیرقانونی، همنشینی با تروریست‌ها و سوءاستفاده از قدرت ریاست جمهوری قرار داشت.

با این حال، علیرغم عظمت مسائل، این ماجرا به دلیل زیاده‌روی رسانه‌ها، سال‌ها مشاجرات قانونی و یک کمپین شدید برای جلوگیری از واترگیت دیگر، از رادار عمومی خارج شد. در نتیجه، بسیاری از آمریکایی‌ها نتوانستند اهمیت کامل این رسوایی را درک کنند.

مالکوم بیرن با استفاده‌ی جامع از اسناد از طبقه‌بندی خارج‌شده، مواد تحقیقاتی که قبلاً در دسترس نبودند و مصاحبه‌های گسترده، این ماجرای عمدتاً فراموش‌شده و تحریف‌شده را دوباره بررسی می‌کند. او با قرار دادن وقایع در بستر تاریخی و سیاسی آنها (به‌ویژه جنگ سرد و شکاف شدید حزبی داخلی)، بررسی می‌کند که چه چیزی این ماجرا را ممکن ساخت و با دقت به چگونگی وقوع آن می‌پردازد - از جمله روشن کردن افسانه‌های جزئی در مورد کیک‌ها، کلیدها، انجیل‌ها، یادداشت‌های انحرافی و مهمانی‌های پاره کردن اسناد.

ایران-کنترا نشان می‌دهد که این ماجرا، به دور از یک "شورش نظامی" علیه رئیس‌جمهور، نمی‌توانسته بدون آگاهی و تأیید در رأس دولت ایالات متحده رخ داده باشد. بیرن الگوی غیرقابل انکاری از رفتار مشکوک - از جمله رفتار بالقوه غیرقانونی رئیس‌جمهور، معاون رئیس‌جمهور، وزرای امور خارجه و دفاع، مدیر سیا و دیگران - را آشکار می‌کند که هسته‌ی واقعی این رسوایی را تشکیل می‌داد.

با توجه به فقدان عواقب معنادار برای افراد درگیر، این کتاب سوالات مهمی را در مورد توانایی سیستم فعلی کنترل و توازن قوا در رسیدگی به سوءاستفاده‌های ریاست جمهوری از قدرت و احتمال وقوع موارد مشابه در آینده مطرح می‌کند.